Gastrointestinal stromal tümörler (GIST), gastrointestinal sistemin en sık görülen mezenkimal tümörleridir.
Modern endoskopi yöntemlerinin giderek daha fazla kullanılması nedeniyle sözde insidental GIST'lerin (< 2 cm) sayısı artmaktadır. İlaç tedavisindeki tüm ilerlemelere rağmen, küratif bir tedavi yaklaşımı için tam bir cerrahi rezeksiyon (R0) ön koşuldur. Küçük GIST'ler (< 2 cm) de tamamen rezeke edilmelidir. Yalnızca tam bir rezeksiyon (R0) iyileşme şansı sunar.
Gastrointestinal sistemin diğer solid tümörleriyle karşılaştırıldığında, GIST'te dikkate alınması gereken bazı tümör biyolojisine özgü özellikler bulunmaktadır:
- Lenfojen metastazın son derece nadir olması nedeniyle lenfadenektomi gerekli değildir; 2 cm'lik bir güvenlik sınırı yeterli kabul edilir.
- Bu tümörler organ duvarının kas tabakası içinde geliştiğinden, eksik rezeksiyondan kaçınmak için prensip olarak tam duvar rezeksiyonu gereklidir. Bu, küçük, erken evre GIST'lerde bile örneğin endoskopik mukoza rezeksiyonunun hiçbir şekilde R0 rezeksiyonuna yol açamayacağı anlamına gelir. Bu ancak muskularisi de içeren bir rezeksiyonla sağlanabilir. Bu nedenle, özofagus tutulumunda rezeksiyon periözofageal yağ dokusuna kadar, midede serbest karın boşluğuna kadar ve rektumda mezorektuma kadar ulaşmalıdır.
Teknik olarak mümkünse, ameliyat tümör cerrahisi ilkelerine uygun olarak laparoskopik yolla gerçekleştirilebilir.
- küçük tümörlerde atipik, lokal mide duvarı rezeksiyonları (sözde wedge rezeksiyon) olarak laparoskopik, gerektiğinde endoskopi destekli.
- büyük mide GIST'lerinde (> 5 cm) ve elverişsiz yerleşimlerde, örneğin küçük kurvatur, mide arka duvarı veya özofagogastrik bileşkede laparoskopik el yardımlı. Tümörün taktil kontrolü sayesinde tam rezeksiyonun güvenilirliği artar.
GIST'te önerilen yerleşime bağlı ameliyat yöntemleri
- Özofagus→ cerrahi enükleasyondan abdominotorasik özofagus rezeksiyonuna kadar
- Özofagogastrik bileşke→ lap. transhiatal kardiya rezeksiyonu (Merendino ameliyatı), genişletilmiş gastrektomi
- Mide→ lokal eksizyon, laparoskopik wedge rezeksiyon, gastrektomiye kadar parsiyel mide rezeksiyonları
- Duodenum→ lokal rezeksiyon veya parsiyel pankreatoduodenektomi
- İnce ve kalın bağırsak → segment rezeksiyonu
- Rektum→ lokal eksizyon, örneğin transanal endoskopik mikrocerrahi olarak, rektum rezeksiyonu (ant. rektum rezeksiyonu, abdominoperineal rektum ekstirpasyonu)
- Büyük veya metastatik tümörlerde kompleks multiviseral girişimler