Anatomi - Laparoskopik total gastrektomi ve D2 lenfadenektomi

Mide, biçimsel olarak, yemek borusu ile bağırsak arasında yer alan, besinleri depolamak ve karıştırmakla görevli olan sindirim kanalının bir çıkıntısıdır. Bu kaslı içi boş organ, besinlerin bazı bileşenlerini ön sindirime uğratan asidik mide suyu (mukus ve HCl) ile enzimler üretir ve ardından kimusu porsiyonlar hâlinde ince bağırsağa iletir.

Mide genellikle sol ve orta üst karın bölgesinde, doğrudan diyafragmanın altında yer alır. Midenin konumu, boyutu ve şekli kişiden kişiye ve yaşa, doluluk durumuna ve vücut pozisyonuna göre büyük farklılıklar gösterir. Orta düzeyde dolu olduğunda mide ortalama 25-30 cm uzunluğundadır ve 1,5 litrelik, aşırı durumlarda ise 2,5 litreye kadar bir depolama kapasitesine sahiptir.

Mide, diğerlerinin yanı sıra karaciğere ve dalağa uzanan bağlar aracılığıyla karın boşluğunda tutturulur ve sabitlenir. Konveks tarafıyla büyük mide kavsini (büyük kurvatur/ Curvatura major), konkav tarafıyla ise küçük mide kavsini (küçük kurvatur/ Curvatura minor) oluşturur. Ön duvarı Paries anterior, arka duvarı ise Paries posterior olarak adlandırılır.

Mide intraperitoneal olarak yer alır ve bu nedenle serozadan oluşan bir örtüye sahiptir; yalnızca dorsal kardiya serozadan yoksundur. Embriyonik mezogastriumlar, mide dönmesi (rotasyon) nedeniyle eski sagittal konumlarından frontal bir konuma geçer: Omentum minus, küçük kurvaturdan karaciğer hilusuna (porta hepatis) uzanır; omentum majus ise büyük kurvaturdan transvers kolona, dalağa ve diyafragmaya doğru yayılır.

Mide çeşitli bölümlere ayrılabilir:

Mide girişi / Cardia / Ostium cardiacum:
Üst mide ağzı, yemek borusunun mideye açıldığı 1-2 cm'lik bir bölgedir. Burada özofagus mukozasından mide mukozasına keskin geçiş bulunur ve bu geçiş endoskopla genellikle iyi bir şekilde ayırt edilebilir.

Mide tabanı / Fundus gastricus:
Mide girişinin üzerinde fundus yukarıya doğru kubbeleşir; buna „mide kubbesi" veya fornix gastricus da denir. Fundus genellikle, yemek yerken istem dışı yutulan hava ile doludur. Ayakta duran insanda fundus midenin en yüksek noktasını oluşturur, böylece röntgen görüntüsünde biriken hava „mide kabarcığı" olarak görülebilir hâle gelir. Mide girişine karşı fundus, keskin bir kıvrım (incisura cardialis) ile sınırlanır.

Mide gövdesi / Corpus gastricum:
Midenin ana kısmı mide gövdesi tarafından oluşturulur. Burada, mide girişinden pylorus'a kadar uzanan ve „mide yolu" olarak da adlandırılan derin uzunlamasına mukoza kıvrımları (plicae gastricae) bulunur.

Mide kapısı / Pars pylorica:
Bu bölüm, genişlemiş antrum pyloricum ile başlar, ardından mide kapısı kanalı (canalis pyloricus) gelir ve asıl mide kapısı (pylorus) ile sona erer. Burada, güçlü bir halka biçimindeki kas tabakasından oluşan ve alt mide ağzını (ostium pyloricum) kapatan mide kapısı sfinkteri (M. sphincter pylori) bulunur. Pylorus mide çıkışını kapatır ve periyodik olarak bir miktar besin bulamacının (chymus) ardından gelen duodenuma geçmesine izin verir.

Mide duvarı

Mikroskop altında mide duvarı, içten dışa doğru karakteristik bir katmanlı yapı gösterir:

• Mide duvarı içten mukoza ile döşelidir (Tunica mucosa). Mide mukozası üç alt tabakaya ayrılır: Lamina epithelialis mucosae, mide mukozasını mekanik, termal ve enzimatik hasarlardan koruyan sağlam, nötr bir mukus oluşturur. Bunun altında kayma tabakası olarak Lamina propria mucosae bulunur; bu tabakanın içine mide bezleri (Glandulae gastricae) yerleşmiştir. En sonda ise mukozanın reliyefini değiştirebilen ince bir Lamina muscularis mucosae yer alır.

• Mide mukozasını, bağ dokusundan oluşan ve içinde yoğun bir kan ve lenf damarı ağı ile mide sekresyonunu düzenleyen bir sinir lifi ağı olan submukozal pleksusun (Meissner pleksusu) bulunduğu gevşek bir kayma tabakası (Tela submucosa) izler. Bu pleksus, merkezi sinir sisteminden (MSS) bağımsız çalışır, ancak otonom sinir sistemi aracılığıyla bundan etkilenebilir.

• Bunu, her biri farklı yönlerde seyreden liflere sahip üç alt tabakaya ayrılan güçlü bir Tunica muscularis izler: küçük, eğik seyreden kas liflerinden oluşan iç bir tabaka (Fibrae obliquae), ardından bir sirküler kas tabakası (Stratum circulare) ve en dışta bir longitudinal kas tabakası (Stratum longitudinale). Bu kas, kimusun mide suyu ile sürekli karışmasından sorumlu olan mide peristaltizmini sağlar. Sirküler ve longitudinal kas tabakaları arasında, kasların işlevini kontrol eden bir sinir lifi ağı olan miyenterik pleksus (Auerbach pleksusu) seyreder. Submukozal pleksus gibi bu pleksus da büyük ölçüde otonom çalışır, ancak otonom sinir sisteminden etkilenir.

• Ardından yeniden bir bağ dokusu kayma tabakası (Tela subserosa) gelir.

• En sonda ise periton, karın zarı olarak (Tunica serosa) yer alır.

Mide bezleri
Mide bezleri (Glandulae gastricae) Lamina propria mucosae içinde yer alır ve midenin fundus ile korpus bölgelerinde bulunur. Mukoza yüzeyinin 1 mm²'sinde 100'e kadar bez bulunur. Bez tübünün duvarında çeşitli hücreler yer alır:

• Mukus hücreleri: Epitel hücreleriyle aynı nötr mukusu üretirler.

• Yardımcı (boyun) hücreleri: Bu hücreler bezin oldukça yüzeyel kısmında yer alır ve alkalen mukus salgılar; yani içerdikleri bikarbonat iyonları (OH- iyonları) nedeniyle pH değeri yüksektir. Bu özellik, midenin pH değerini kontrol etmek ve gerektiğinde düzenlemek için önemlidir. Mukus, mide mukozasını kaplar ve böylece agresif hidroklorik asit (HCl) ile kendi kendini sindiren proteinler olan enzimlerin neden olduğu otodigesyona karşı korur. Bu hücre tipi, midenin kardiya ve fundus bölgelerinde yoğun olarak bulunur.

• Ana hücreler (chief cells): Bu hücreler, inaktif öncü enzim olan pepsinojeni üretir; pepsinojen salgılandıktan sonra hidroklorik asit (HCl) tarafından aktif enzim olan pepsine dönüştürülür ve besin proteinlerinin ön sindiriminden sorumludur. Enzim ancak bezin yüzeyinde hidroklorik asitle temas ettiğinden, bezlerin enzim tarafından kendi kendini sindirmesi (otodijesyon) önlenir. Bu hücre tipi başlıca midenin korpusunda yer alır.

• Paryetal hücreler (parietal cells): Başlıca mide korpusunda bulunan bu hücreler, hidroklorik asit (HCl) oluşumu için gerekli olan hidrojen iyonlarını (H+ iyonları) bol miktarda üretir. Hidroklorik asidin pH değeri 0,9-1,5 ile çok düşüktür. Ayrıca paryetal hücreler, intrinsik faktör (intrinsic factor) adı verilen maddeyi üretir. Bu madde bağırsakta besinlerdeki B12 vitamini ile bir kompleks oluşturur; bu kompleks daha sonra ince bağırsak duvarını geçebilir. Bu vitamin, eritropoez açısından özellikle önemlidir (midenin çıkarılması anemiye yol açabilir).

• G hücreleri: Başlıca midenin antrumunda yer alan bu hücreler, paryetal hücrelerde HCl üretimini artırmak amacıyla gastrin üretir.

Mide, alınan besinler için bir rezervuar görevi görür. Besinleri saatlerce depolayabilir ve böylece günlük besin ihtiyacımızı birkaç büyük öğünle karşılayabilmemizi sağlar. Peristaltizm sayesinde besin bulamacı (kimus) mide suyu ile karışır, besinler kimyasal olarak parçalanır, kısmen sindirilir ve ardından porsiyonlar halinde onikiparmak bağırsağına (duodenum) iletilir.